Digitale soevereiniteit

Loskomen van BigTech 2026-02-22T18:01:23+00:00

In plaats van meteen alles om te gooien, besloot ik een rustig traject volgen van informeren en uitproberen, alvorens een overstap te maken.

Mijn smartphone is bijvoorbeeld nog te goed om te laten vervangen. Daarom daagde ik mezelf uit om voor elke standaardapp een "niet-BigTech" alternatief te installeren. BigTech apps blijven momenteel nog op mijn smartphone staan, maar niet meer in het zicht. Werkgerelateerde programma's en apps blijven overeind (want daar hebben we minder impact op), de oefening richt zich vooral op de persoonlijke levenssfeer.

• Zowel een account aangemaakt op Tuta-mail als Proton-mail, apps van beide providers geïnstalleerd. Deze stap raad ik iedereen aan om als eerste te zetten. Voor mij begon het als een dummy e-mail, maar het groeit snel uit eenmaal je met sociale media en nieuwsbrieven begint.
• Firefox voor alle persoonlijke zaken i.p.v. Google Chrome, zowel op laptop als op smartphone. Mozilla is wel Amerikaans, maar open source.
• Organic Maps i.p.v. Google Maps. Het is een app gebaseerd op OpenStreetMap.
• Via F-droid meerdere basisapps vervangen, zoals Camera, Galerij, Bestandsbeheer, Rekenmachine, Toetsenbord en Voicerecorder. Héél tevreden van de standaard Muziekapp uit F-droid i.p.v. FreeAmp. Deze laatste werd ondertussen al verwijderd. Ervaring met rekenmachine was minder.
• AntennaPod i.p.v. Podcast Addict. Niet echt BigTech, maar nu wel zonder reclame.
• Ente Auth i.p.v. Google Authenticator

Signal naast Whatsapp was er al. Ook aan het experimenteren met genAI. Mistral Le Chat is Europees en gebruik ik momenteel thuis.

Tenslotte is het besturingssyteem op mijn laptop al meer dan een jaar Linux Mint. Alle Windows 10 gebruikers die graag hun ietwat oudere toestel nog willen gebruiken, ik raad Linux Mint aan. Je kan beide besturingssystemen naast elkaar op een laptop zetten (dual boot), en dit heb ik ook enkele maanden gedaan. Hierna stelde ik vast dat ik echt wel de Windowspartitie niet meer aan het gebruiken was, dus die werd gewist en is nu de ruimte voor backups en oude bestanden.

Fediverse 2026-03-08T19:54:34+00:00

Fediverse is een samentrekking van "Federated" en "Universe". Het is een combinatie van verschillende alternatieven voor Twitter (X), Instagram, YouTube, etc. die met elkaar kunnen praten (voor de nerds: via het ActivityPub protocol).

Het grootste verschil is dat je niet één grote aanbieder hebt (BigTech), maar meerdere servers gehost door vrijwilligers. En het grootste voordeel hiervan is dat er geen algoritme is dat ervoor zorgt dat je blijft scrollen. Er zit geen bedrijfslogica achter, gewoon mensen die dingen met elkaar delen.

Ik ben gestart met de verkenning van de Fediverse door een filmpje van Gardiner Bryant (zie onder). Na enkele weken heeft voorlopig enkel Mastodon mij kunnen overtuigen.

Mastodon is een microblogging alternatief voor Twitter en Bluesky, maar met een veel beleefdere sfeer naar elkaar toe. Er zijn duidelijke regels tegen discriminatie en intimidatie. Het "platform" trekt eerder progressieve gebruikers aan, kent een grote LGBTQ+ gemeenschap en spreekt verder nerds, kunstenaars, wetenschappers en in het algemeen positivo's aan.

Over Pixelfed (denk Instagram) kan ik spijtig genoeg niet veel vertellen, want het zit niet in mijn interessegebied. PeerTube in zijn huidige vorm heb ik wel geprobeerd en je vindt er echt heel weinig interessante zaken. Maar als je ooit als organisatie video's wil delen (en embedden in je website bvb.), dan is het zeker het onderzoeken waard.

De Iraanse oorlog en Podcasts 2026-03-22T09:46:36+00:00

De Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran is in volle gang. Geen enkel westers land neemt deel aan de oorlog, tot frustratie van Trump.

Waar bij de tweede oorlog in Irak men nog de moeite deed om langs de VN Veiligheidsraad te passeren, een mandaat te vragen (onder het mom van een directe dreiging - de onbestaande massavernietigingswapens van Sadam Hussain), en een coalitie te smeden (The Coalition of The Willing), doet men deze keer al die moeite niet.

Weinig mensen in het Westen zullen treuren bij de dood van Khamenei, maar de escalatie van geweld tegen de Golfstaten, de gehanteerde oorlogsretoriek van o.a. Pete Hegseth en het viseren van burgerdoelwitten in Libanon, ... hier zijn zoveel inbreuken op mensenrechten en het internationaal recht dat het vraagt om verantwoording (ik denk aan het ICC, maar dat wordt niet erkend door de VS).

Maar je merkt dat Westerse leiders gewrongen zitten. Trump voor het hoofd stoten kan de steun voor Oekraïne op de helling zetten en kan terug voor een handelsoorlog en andere miserie zorgen. De eerste minister van Spanje, Pedro Sánchez, sprak gelukkig uit wat de meeste Europeanen denken: "No a la guerra!". Ik hoop dat Theo Franken hier een voorbeeld aan neemt en zich wat leert inhouden.

Om toch met een positieve noot te eindigen: er is een zeer toffe wekelijkse podcast The Europeans die ik iedereen kan aanraden. Voor de nerds: Linux & Open Source News is niet wauw, maar tot dusver wel de beste Linux-podcast die ik ben tegengekomen.

Filen.io 2026-03-22T20:12:05+00:00

Filen.io is een Duitse storageprovider met een focus op veiligheid. Je kan er gratis een account aanmaken met 10Gb opslagruimte. Filen heeft een app voor Android én de mogelijkheid om op je laptop/toestel/server Rsync/WebDav/Mount te gebruiken.

De Android app installeren is echt zeer simpel. Je moet na installeren gewoon je gegevens invoeren en klaar, het lijkt een beetje op de Google Drive app. Je moet wat rechten geven om Afbeeldingen en zo te syncen.

Hieronder licht ik kort de cli voor Linux toe (maar instructies zijn ook beschikbaar voor Windows en Mac).

• Maak een account aan, confirmeer je mail en stel 2FA in. Bewaar je sleutels op een veilige plaats.
• Open een Terminal en voer uit: curl -sL https://filen.io/cli.sh | bash
• Ga naar ~/.filen-cli/bin en run ./filen
• Voer je logingegevens en 2FA-code in en blijf ingelogd
• Gebruik de help voor functionaliteit en test bijvoorbeeld al eens een simpele sync (niet teveel/te grote bestanden). Ik deed bvb. mkdir schaak om een map op de server te maken en vervolgens sync /home/sven/schaak:/schaak om lokale bestanden te syncen naar de map op de server.
• Wil je Rsync, voer dan export-api-key uit (copypasta het resultaat ergens)
• Ben je klaar? logout (credentials worden verwijderd) en exit

Euro-Office en Collabora 2026-04-03T02:24:38+00:00

Ik zit ongetwijfeld in mijn nieuwsbubbel, want ik merk dat er heel wat beweegt op het vlak van Europese oplossingen voor de afhankelijkheid van Amerikaanse BigTech, terwijl niemand in mijn directe omgeving hier iets van opmerkt. Soit, in deze post heb ik het over Euro-Office (niet te verwarren met office.eu) en Collabora Online, beiden alternatieven voor Google Docs en Microsoft 365.

Euro-Office is een initiatief van verschillende Europese bedrijven waaronder Nextcloud en Proton. Het zal de gebruiker toelaten om Microsoft Office-documenten (dus .docx, .pptx en .xlsx) alsook OpenDocument-bestanden (dus .odt, .odp en .ods) online te bewerken.

Euro-Office is een vork van het bestaande OnlyOffice. De layout van OnlyOffice komt sterk overeen met dat van Microsoft Office 365, waardoor de overstap naar dit platform voor het voor het overgrote deel van de niet-nerdy bevolking haalbaar blijft.

Op github van Euro-Office valt de reden voor de vork te lezen. OnlyOffice is namelijk een Russisch bedrijf en onder controle van de Russische regering. Er zou ook weinig transparantie zijn in wie aanpassingen aan de broncode van OnlyOffice mag doen, aldus Euro-office.

OnlyOffice stelt echter dat Euro-Office zich niet houdt aan de extra voorwaarden van hun AGPLv3-licentie. De merknaam en de logo's van OnlyOffice werden bvb. verwijderd in het gevorkte project. Ze bereiden zich voor om juridische stappen te zetten. Mijn persoonlijke inschatting is dat ze wel eens juridisch gelijk kunnen krijgen.

Verder ICT-drama bij TDF (The Document Foundation), de makers van LibreOffice. Collabora (een bedrijf) ontwikkelde een online variant van LibreOffice, hetgeen ook bijdroeg aan het project van LibreOffice. De TDF vond dat echter dat de betrokken programmeurs het bedrijf Collabora boven dat van de open source gemeenschap plaatsten, en zetten alle 30 Collabora ontwikkelaars aan de deur. Ze snijden hiermee serieus in eigen vel, want het betreft de actiefste van de bijdragers. Een clash tussen principes en pragmatisme.

Matrix - Weg met Whatsapp? 2026-04-07T06:46:07+00:00

Matrix is een open communicatieprotocol. Het ondersteunt end-to-end encryptie, zoals Signal.

Waar Signal (en Whatsapp, Discord, Instagram chat, etc.) allemaal langs de server van het bedrijf passeren (~BigTech), is Matrix een federated oplossing. Dit betekent dat iedereen een Matrix-server kan opstarten en je bijgevolg loskomt van BigTech. Matrix-servers kunnen communiceren met elkaar, net zoals iedereen ook een mailserver kan opstarten en kan e-mailen met elkaar. Het gevolg is verhoogde privacy en het vermijden van "vendor lock-in".

Verder voordeel is "interoperabiliteit", het sleutelwoord in elke communicatie over Europese soevereiniteit. Vanuit Matrix bestaan er Bridges naar andere platformen, zoals Signal, XMPP, Google Chat, Skype, Telegram, ... Je kan dus ook vanuit je Matrix-app communiceren met anderen op andere platformen.

Omwille van bovenstaande argumenten schakelde de Franse overheid over op Tchap (hun Matrix-implementatie). De Duitse gezondheidszorg schakelde eveneens over op Matrix om gevoelige patiëntengegevens uit te wisselen, alsook het Duitse leger. De NAVO tenslotte bouwde eveneens hun NI2CE Messenger op het Matrix protocol.

Ik heb Matrix uitgeprobeerd. Net als bij e-mail maak je gewoon een account aan bij bijvoorbeeld matrix.org, mozilla.org, private.coffee, disroot.org, etc.

Je installeert ook een app. Ik koos voor FluffyChat (omdat het licht en ook Fluffy is, en draait op Linux), maar op Android moet je het via F-droid installeren. Element X is de meest gekozen app op Android.

Het gebruik van de app en matrix voelt heel erg aan als chatten via WhatsApp en aanverwanten. Het enige wat Matrix tegenhoudt om de standaard te worden is (1) bekendheid en (2) een voldoende grote groep die hun FOMO overwint en de transfer maakt.

Intermezzo: voorspellend typen op Linux Mint 2026-04-08T03:38:49+00:00

Doelgroep: leerlingen die tijdens de les typen i.p.v. schrijven (dysorthografie) en voor leerlingen met dyslexie.

In Terminal (Ctrl+Alt+T): sudo apt install
ibus-typing-booster hunspell-nl

Afmelden en terug aanmelden

Super > Toetsenbord > Indelingen > Toevoegen ... > Overig (Typing Booster)

Probeer uit. Switch tussen gewoon toetsenbordlayout en booster layout via Super+Spatie.

Update: The Register 2026-04-15T09:50:55+00:00

Via de Late Night Linux podcast van 13 april 2026 kwam ik terecht bij de website theregister.com met verhelderende artikels (zie bronnen) over

• de Euro-Office vs OnlyOffice clash
• de TDF en Collabra drama
• MEP Aura Salla's quotes: The EU runs on Microsoft en The US could turn us of inside one hour

In een notendop lijkt het volgens The Register en de podcast zeer waarschijnlijk dat Euro-Office in hun recht is om het project te forken en dat de bijkomende voorwaarden door OnlyOffice ingaan tegen de kern (en de geest) van een open bron licentie.

Verder zou The Document Foundation (TDF) naar eigen zeggen de Collabra-programmeurs buiten hebben moeten zetten omdat ze anders hun 'not for profit'-status zouden verliezen. Hoe het ook zij, ik betreur de verdere versplintering in het Linuxlandschap. Net als iemand in de podcast vind ik ook dat LibreOffice vooral ter plaatse trappelt.

Het andere artikel (en indirect de aanleiding voor deze blog) stelt onder meer dat de EU jaarlijks naar schatting € 200 miljoen uitgeeft enkel en alleen aan Office 365 licenties, dat Microsoft naast die "kill switch" ook eigenaar is van GitHub en dat Europa over het algemeen de gewoonte heeft om publieke middelen te exporteren buiten Europa om vervolgens afhankelijkheden te importeren. Voor wat dat laatste betreft, hou ik wel van de quote van Portugees professor Mario Campolargo: If the money is public, the code should be public.

Frankrijk, FSF en LibreOffice Lint 2026-04-18T12:14:52+00:00

Drie afzonderlijke brokken informatie in deze post.

Franrkijk plant de migratie van ongeveer 2,5 miljoen overheidscomputers van Windows naar Linux, hetgeen kadert binnen hun strategie voor digitale soevereiniteit. Als besturingssysteem testen ze "Bureautix", een Linuxdistro gebaseerd op NixOS. Naast het besturingssysteem zullen ze ook andere zaken onder de loep nemen, zoals samenwerkingstools, veiligheidssoftware, AI platformen, databanken en netwerkinfrastructuur.

De FSF heeft gereageerd op de OnlyOffice-saga. In een notendop: OnlyOffice kan geen beperkingen opleggen voor wat het vorken van hun codebase betreft, gezien ze de code onder de open source licentie AGPLv3 hebben gepubliceerd. Euro-Office mag dus zijn gang gaan. The Register en de Late Night Linux podcast hadden het dus bij het rechte eind.

Ik vloek zelf wel eens op LibreOffice (Writer), gezien het in tegenstelling tot Google Documents veel meer toeters en bellen kent en ik er mijn weg niet altijd in vind. Blijkbaar kan je "het lint" van Microsoft Word inschakelen (allé, een kloon ervan) in LibreOffice, wat de vertrouwdheid met het programma significant doet stijgen. De handleiding van itsfoss (met fotokes) staat onderaan, bij deze de verkorte versie

• Open LibreOffice (niet Writer) > Extra > Opties ...
• Kies in het menu LibreOffice (onderaan) de optie Geavanceerd aan en vink (opnieuw onderaan) Experimentele functies aanzetten aan. LibreOffice vraagt om herop te starten, klik ja.
• Open LibreOffice Writer > Beeld > Gebruikersinterface ... en kies Tabbladen

Belgische Matrix en "Public Money, Public Code" 2026-04-18T15:03:40+00:00

Een week geleden schreef ik over de opkomst van het Matrix-protocol. De Franse overheid, het Duitse leger, de Duitse gezondheidszorg en de NAVO maakten elk reeds hun implementaties. Nu blijkt dat de Belgische overheid ook een implementatie van het matrix-protocol voorziet voor haar overheidspersoneel: BEAM.

Ik gebruik zelf nog FluffyChat via Android, maar op Linux Mint gebruik ik de ingebouwde versie van Element. Als je enkel vanuit de browser kan werken, in Firefox kan je via chat.mozilla.org Matrix gebruiken zonder installatie, mits je een (gratis) Mozilla-account hebt.

Verder lanceert de Free Software Foundation Europe (fsfe) een campagne met de slogan "Public Money? Public Code!". Ze willen hiermee onder de aandacht brengen dat code die met belastinggeld wordt betaald ook voor iedereen beschikbaar moet zijn. Ben je het hiermee eens? Onderteken dan de open brief.

WhatsApp verlaten 2026-05-15T07:07:40+00:00

Een sociaal netwerk zoals WhatsApp verlaten botst niet zozeer op het tekort aan alternatieven, maar op het netwerkeffect. Mensen die uit WhatsApp weg wensten te trekken, kwamen vaak niet verder dan het installeren van Signal naast WhatsApp en het gebruik van de twee apps naast elkaar: Signal met de paar vrienden en kennissen die de overstap ook maakten, WhatsApp met de rest van de wereld. Matrix-implementaties zoals Element komen nog maar net op (vooral bij overheden, zie eerdere posts), en hoewel ze dus in theorie de beste oplossing zouden vormen, zijn ze wegens een gebrek aan bekendheid (en dus netwerk) nog geen volwaardige alternatieven.

Op dit moment zie ik drie redenen die het verlaten van WhatsApp extra moeilijk maken:

• Wegtrekken uit het netwerk zonder hierover te communiceren kan overkomen als "hij/zij moet mij niet meer". Communiceren met elk invidueel contact om uit te leggen dat je een alternatief opzoekt, lijkt dan weer veel werk.
• Door een app naast WhatsApp te gebruiken, zorg je voor ongemak bij je netwerk, want zij moeten door jou nu ook een ander kanaal gebruiken. Doe nu toch eens niet zo moeilijk seg!
• Groepen in WhatsApp zijn ware ankerpunten, want daar speelt bovenstaande nog zoveel harder. Zowel de groepen met familie, met vrienden, met de hobbies en met collega's vallen in deze categorie.

Op 11 mei 2026 kondigde Apple aan end-to-end-versleuteling (E2EE) uit te rollen voor RCS-berichten. RCS staat voor Rich Communication Services, wordt vaak "SMS 2.0" genoemd en wordt als een open standaard ontwikkeld door de GSM Association. Google implementeerde dit reeds in de standaardapp voor SMS. Gezien Apple dit nu ook uitrolt en gezien iOS en Android zowat de volledige smartphonemarkt innemen, kan dit op termijn geduchte concurrentie vormen voor WhatsApp. Een gebruiker dient immers geen nieuwe app te installeren of account aan te maken (hetgeen je de facto wel doet bij WhatsApp e.d.).

De Amerikaanse digitale burgerrechtenbeweging Electronic Frontier Foundation (EFF), niet direct de grootste vriend van BigTech, reageerde zeer positief op deze evolutie. Het past dan ook volledig in hun Encrypt it already!-campagne. In een post op 12 mei 2026 leggen ze uit dat er nog steeds meta-data (wie stuurt naar wie op welk moment) zal worden gescrapet, maar dat noch Google, noch Apple, noch je provider de inhoud van je bericht zullen kunnen lezen. Wil je geen scraping, dan is Signal nog steeds de betere keuze. Ze waarschuwen ook dat de uitrol van RCS nog niet overal actief is (slot-icoon = versleuteld).

Het inschakelen van RCS op Android is zeer eenvoudig.

1. Ga naar de SMS-app (Google Berichten) en klik op je profielfoto
2. Kies Instellingen voor Berichten
3. Kies RCS-chats en vink RCS-chats aanzetten aan

Met meer dan 3 biljoen actieve gebruikers heeft WhatsApp duidelijk een monopolie (Signal heeft er tussen 70 en 100 miljoen). Naast alle voor de hand liggende redenen trek ik weg uit WhatsApp omdat ik vind dat concurrerende alternatieven ook een kans moeten krijgen om een netwerk op te bouwen. Mijn voorkeur gaat nog steeds uit naar open source-oplossingen zoals Signal en Element, maar voor de vrienden en kennissen die liever geen nieuwe app installeren om met mij te communiceren, ga ik momenteel voor het compromis van RCS-berichten.

WhatsApp 05/06 2026-05-31T06:40:55+00:00

(Kon niet wachten tot 30/06, vervroegd uitgevoerd op 05/06)

Nog een update over Whatsapp: op 30/06 05/06 verwijder ik mijn account.

Ik bereid al enkele weken mijn contacten hierop voor. Mijn werkwijze is als volgt:

1. Ik contacteerde mijn meest frequente contacten en vroeg of het ok was om om te schakelen.
2. Ik archiveerde vervolgens al mijn gesprekken.
3. Als iemand me via WhatsApp iets stuurt, dan verschijnt het in mijn (zeer beperkte) lijst van gesprekken.
4. Ik antwoord dan steevast via WhatsApp en stuur een vervolgbericht via RCS met de vraag om over te schakelen op RCS (of Signal). De meesten kiezen RCS, maar ik heb ook wel enkele Signalgebruikers gevonden in mijn kennissenkring waarvan ik niet wist dat ze ook een account hadden.

Kleine groepen (max. 4 personen) kon ik meestal ook overtuigen om de overstap te maken. Werkgerelateerde kleine groepen hebben hier een voordeel, gezien er nog andere kanalen beschikbaar zijn.

Voor grotere groepen heb ik spijtig genoeg geen oplossing op korte termijn. Ze weten wel dat ik van plan ben te vertrekken.

In het begin vroeg ik ook naar Element / Matrix, maar die zijn helemaal niet gekend.

Het argument kan worden gemaakt dat RCS eigenlijk niet veel beter is dan WhatsApp, en dat klopt tot op zekere hoogte. Je ruilt Meta in voor Apple en Google. Maar er zijn drie verschillen: het netwerkeffect, de interoperabiliteit en de manier van omgang met metadata.

In Europa is WhatsApp enorm ingeburgerd geraakt als alternatief voor SMS (waar kosten aan verbonden waren / zijn). Verschillende Meta-producten blijven volgens de IMEC Digimeter groeien, ondanks de toenemende bezorgdheid rond privacy. WhatsApp vergroot zijn voorsprong met 88% wekelijks gebruik door de Vlamingen en komt zelfs voor "gewoon bellen" (81%) en SMS (57%). Facebook (63%) en Facebook Messenger (41%) zakken lichtjes, Instagram (48%) stijgt qua wekelijks gebruik; allemaal Meta. Om de kloof met andere spelers duidelijk te maken: LinkedIn, iMessage, Snapchat, Pinterest en TikTok scoren elk 10-15%. Signal staat op 4%. Het netwerkeffect is dus enorm. RCS heeft de mogelijkheid dit effect te breken, Signal kan hier ook van profiteren.

Meta heeft met WhatsApp een volledig gesloten netwerk, terwijl bij RCS er op z'n minst meerdere spelers bij betrokken kunnen zijn, namelijk GSMA, Google en Apple. Hoewel Signal open source is, is ook hun netwerk gesloten. Matrix heeft hier een plusje, want is een echte open standaard, maar compleet onbekend. Qua interoperabiliteit is RCS dus beter dan WhatsApp en Signal, maar minder dan Matrix.

Voor wat het scrapen van metadata betreft, dit zit bij Meta centraal in hun werking. Ze kunnen je berichten niet lezen op WhatsApp, maar zien wel wie wanneer hoe vaak en vanaf welke locatie naar wie stuurt en koppelen deze informatie rechtstreeks aan je (minder beveiligde) Facebook- en Instagramprofielen, waardoor ze een accuraat advertentieprofiel van je kunnen opstellen. Google is ook een advertentiebedrijf, maar stellen dit profiel op o.b.v. je surfgedrag. Voor Google Berichten passen ze een veel strikter beleid toe dan Meta. Apple verdient geld met dure hardware en clouddiensten, niet met advertenties. Hun privacybeleid voor RCS is nog strikter dan dat van Meta en Google. Signal is hier uiteraard het beste alternatief.

Codeberg, Codium en Chromium 2026-05-31T08:31:02+00:00

Het netwerkeffect speelt niet alleen bij WhatsApp, maar ook bij andere diensten en programma's.

Ik verhuisde mijn code van GitHub naar Codeberg. GitHub (Microsoft) is als het ware hét sociale netwerk voor code en bereikt meer dan 70% van de markt. Alternatieven als GitLab (10-15%) en Bitbucket (7%) komen bijlange niet in de buurt. Codeberg dekt minder dan 1% van de markt. Het is Europees, non-profit en focust zich op vrije software. De achterliggende organisatie is bezig met het ontwikkelen van een federated oplossing.

De verhuis ging op zich relatief eenvoudig gezien ik tot dusver slechts voor enkele projecten met anderen samenwerkte, maar zelfs daar voelde ik de "pull" van het netwerk. Je mist veel zonder GitHub-account, zeker als je wil bijdragen aan grote projecten. Ik weet dus nog niet of ik mijn account zal opzeggen of er gewoon geen code meer zal hosten.

Visual Studio Code is een IDE van Microsoft en sterk gelinkt aan GitHub. Begin mei veroorzaakte Microsoft een kleine rel door bij commits de tekst "co-authored-by: Copilot" toe te voegen zonder hierover vooraf te communiceren. Ze patchten dit vrij snel (waardoor het standaard af stond), maar wierpen ongeweld ook de vraag en zoektocht naar alternatieven op. GitHub houdt, net als elk ander sociaal netwerk, je telemetrie bij. Copilot werd bovendien getraind op basis van de code op GitHub, zonder zich al te veel aan te trekken van de licenties waaronder die code werd geschreven.

Naast een switch van GitHub naar Codeberg, verving ik ook Visual Studio Code door Codium (open source kloon zonder telemetrie). Ik keek ook naar nvim en vim. Ik typ deze blog via vim, maar ben niet vaardig genoeg in de vim-moves om op codeerlevel er een meerwaarde uit te halen.

Gezien ik toch mijn daily drivers onder de loep nam, gooide ik meteen ook Google Chrome de deur uit en verving het door de open source variant Chromium.

EU Digitale Strategie 2026-06-06T08:47:45+00:00

De Europese Unie (EU) lanceerde op 3 juni 2026 haar lang verwacht "Technologisch Soevereiniteitspakket". De EU erkent dat ze technologisch te afhankelijk is van derden. Het pakket focust zich op 4 domeinen:

1. 80% van de halfgeleiders die we nodig hebben, worden geproduceerd buiten de EU. Van de 127 gereguleerde producten zijn er 23 geklasseerd als hoogrisico, i.e. Europa heeft slechts beperkte mogelijkheid deze te vervangen. Maar er zijn zeker en vast mogelijkheden om de afhankelijkheid te verminderen (zie ook JRC in bijlage). De European Chips Act uit 2023 krijgt daarom een update in de Chips Act 2.0 from dependency to resilience.
2. De Cloud and AI Development Act ondersteunt het onderzoek, de ontwikkeling en de innovatie op vlak van AI, maar richt zich eveneens op de capaciteit (lees: data-centra) om die modellen uit te rollen en om kritieke sectoren (zoals defensie en gezondheidszorg) op eigen bodem te hosten.
3. De EU geeft jaarlijks € 264 miljard uit aan softwareproducten en -diensten buiten de Europese Unie, terwijl we 3 miljoen open source bijdragers hebben in Europa. Met de EU Open Source Strategy wil de EU ons potentieel activeren om zo de afhankelijkheid van derden te reduceren.
4. De bovenstaande punten hebben een impact op onze energiesector. Het pakket bevat dan ook een roadmap om de energievoorziening af te stemmen op de noden.

De Free Software Foundation Europe (FSFE) reageert enthousiast op de open source strategie, gezien het volledig past binnen het "Public Money? Public Code!"-principe. Ze hopen vooral dat het geen papieren tijger wordt, maar effectief tot uitvoering komt.

De Nederlandse Open Source en #DoeiDag 2026-06-13T19:34:01+00:00

"Belgisch leger kiest voor Microsoft, terwijl Europa inzet op digitale soevereiniteit" kopte het Vlaams-nationalistische Doorbraak.be in november 2025. Net als de Europese bondgenoten fronste dit anders zo N.VA-lievend blad de wenkbrouwen bij de beslissing van minister Francken om, ondanks de huidige geopolitieke spanningen, voluit voor een Amerikaanse vendor lock-in te gaan.

Toevallig ook in november 2025 schreef de Nederlandse software engineer Jan Vlug een aanbeveling voor de Git-werkplaats van de Nederlandse overheid. GitHub viel al snel af, GitLab uiteindelijk ook, waardoor Forgejo overbleef. Forgejo is het open source project dat ook door Codeberg wordt gebruikt.

En kijk, in april 2026 (slechts een halfjaar verder) wordt code.overheid.nl gelanceerd, een Nederlandse Forgejo waar op het moment van schrijven een kleine 100 repositories op staan, zoals verschillende projecten van de ministeries van Binnenlandse Zaken en van Volksgezondheid, maar ook code van de Kiesraad, van de gemeenten Rotterdam en Arnhem en van zowaar een eigen mastodon (social.overheid.nl).

Over Mastodon gesproken, hier viel me recent de hashtag #DoeiDag op. Ton Zijlstra legt het concept uit in een blogpost van 7 juni: elke eerste zondag van de maand is het Doei!-dag, voor een dikke doei aan Big Tech. Mensen op mastodon posten onder deze tag hun wijzigingen van de maand om losser te komen van BigTech. Ik ben niet alleen :-)

Om af te sluiten lanceert o.a. ook de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) een traject om tegen 2030 minder afhankelijk te worden van grote commerciële techbedrijven. Er beweegt duidelijk wat in Nederland, op meerdere fronten.

Het valt op dat Frankrijk, Duitsland, Nederland, Denemarken (Groenland, weetje wel) en zovele anderen op z'n minst hun afhankelijkheid van Amerikaanse BigTech herbekijken en alternatieven op poten proberen te zetten, en dit amper schijnt te leven in België.