Digitale soevereiniteit

Loskomen van BigTech 2026-02-22T18:01:23+00:00

In plaats van meteen alles om te gooien, besloot ik een rustig traject volgen van informeren en uitproberen, alvorens een overstap te maken.

Mijn smartphone is bijvoorbeeld nog te goed om te laten vervangen. Daarom daagde ik mezelf uit om voor elke standaardapp een "niet-BigTech" alternatief te installeren. BigTech apps blijven momenteel nog op mijn smartphone staan, maar niet meer in het zicht. Werkgerelateerde programma's en apps blijven overeind (want daar hebben we minder impact op), de oefening richt zich vooral op de persoonlijke levenssfeer.

• Zowel een account aangemaakt op Tuta-mail als Proton-mail, apps van beide providers geïnstalleerd. Deze stap raad ik iedereen aan om als eerste te zetten. Voor mij begon het als een dummy e-mail, maar het groeit snel uit eenmaal je met sociale media en nieuwsbrieven begint.
• Firefox voor alle persoonlijke zaken i.p.v. Google Chrome, zowel op laptop als op smartphone. Mozilla is wel Amerikaans, maar open source.
• Organic Maps i.p.v. Google Maps. Het is een app gebaseerd op OpenStreetMap.
• Via F-droid meerdere basisapps vervangen, zoals Camera, Galerij, Bestandsbeheer, Rekenmachine, Toetsenbord en Voicerecorder. Héél tevreden van de standaard Muziekapp uit F-droid i.p.v. FreeAmp. Deze laatste werd ondertussen al verwijderd. Ervaring met rekenmachine was minder.
• AntennaPod i.p.v. Podcast Addict. Niet echt BigTech, maar nu wel zonder reclame.
• Ente Auth i.p.v. Google Authenticator

Signal naast Whatsapp was er al. Ook aan het experimenteren met genAI. Mistral Le Chat is Europees en gebruik ik momenteel thuis.

Tenslotte is het besturingssyteem op mijn laptop al meer dan een jaar Linux Mint. Alle Windows 10 gebruikers die graag hun ietwat oudere toestel nog willen gebruiken, ik raad Linux Mint aan. Je kan beide besturingssystemen naast elkaar op een laptop zetten (dual boot), en dit heb ik ook enkele maanden gedaan. Hierna stelde ik vast dat ik echt wel de Windowspartitie niet meer aan het gebruiken was, dus die werd gewist en is nu de ruimte voor backups en oude bestanden.

Fediverse 2026-03-08T19:54:34+00:00

Fediverse is een samentrekking van "Federated" en "Universe". Het is een combinatie van verschillende alternatieven voor Twitter (X), Instagram, YouTube, etc. die met elkaar kunnen praten (voor de nerds: via het ActivityPub protocol).

Het grootste verschil is dat je niet één grote aanbieder hebt (BigTech), maar meerdere servers gehost door vrijwilligers. En het grootste voordeel hiervan is dat er geen algoritme is dat ervoor zorgt dat je blijft scrollen. Er zit geen bedrijfslogica achter, gewoon mensen die dingen met elkaar delen.

Ik ben gestart met de verkenning van de Fediverse door een filmpje van Gardiner Bryant (zie onder). Na enkele weken heeft voorlopig enkel Mastodon mij kunnen overtuigen.

Mastodon is een microblogging alternatief voor Twitter en Bluesky, maar met een veel beleefdere sfeer naar elkaar toe. Er zijn duidelijke regels tegen discriminatie en intimidatie. Het "platform" trekt eerder progressieve gebruikers aan, kent een grote LGBTQ+ gemeenschap en spreekt verder nerds, kunstenaars, wetenschappers en in het algemeen positivo's aan.

Over Pixelfed (denk Instagram) kan ik spijtig genoeg niet veel vertellen, want het zit niet in mijn interessegebied. PeerTube in zijn huidige vorm heb ik wel geprobeerd en je vindt er echt heel weinig interessante zaken. Maar als je ooit als organisatie video's wil delen (en embedden in je website bvb.), dan is het zeker het onderzoeken waard.

De Iraanse oorlog en Podcasts 2026-03-22T09:46:36+00:00

De Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran is in volle gang. Geen enkel westers land neemt deel aan de oorlog, tot frustratie van Trump.

Waar bij de tweede oorlog in Irak men nog de moeite deed om langs de VN Veiligheidsraad te passeren, een mandaat te vragen (onder het mom van een directe dreiging - de onbestaande massavernietigingswapens van Sadam Hussain), en een coalitie te smeden (The Coalition of The Willing), doet men deze keer al die moeite niet.

Weinig mensen in het Westen zullen treuren bij de dood van Khamenei, maar de escalatie van geweld tegen de Golfstaten, de gehanteerde oorlogsretoriek van o.a. Pete Hegseth en het viseren van burgerdoelwitten in Libanon, ... hier zijn zoveel inbreuken op mensenrechten en het internationaal recht dat het vraagt om verantwoording (ik denk aan het ICC, maar dat wordt niet erkend door de VS).

Maar je merkt dat Westerse leiders gewrongen zitten. Trump voor het hoofd stoten kan de steun voor Oekraïne op de helling zetten en kan terug voor een handelsoorlog en andere miserie zorgen. De eerste minister van Spanje, Pedro Sánchez, sprak gelukkig uit wat de meeste Europeanen denken: "No a la guerra!". Ik hoop dat Theo Franken hier een voorbeeld aan neemt en zich wat leert inhouden.

Om toch met een positieve noot te eindigen: er is een zeer toffe wekelijkse podcast The Europeans die ik iedereen kan aanraden. Voor de nerds: Linux & Open Source News is niet wauw, maar tot dusver wel de beste Linux-podcast die ik ben tegengekomen.

Filen.io 2026-03-22T20:12:05+00:00

Filen.io is een Duitse storageprovider met een focus op veiligheid. Je kan er gratis een account aanmaken met 10Gb opslagruimte. Filen heeft een app voor Android én de mogelijkheid om op je laptop/toestel/server Rsync/WebDav/Mount te gebruiken.

De Android app installeren is echt zeer simpel. Je moet na installeren gewoon je gegevens invoeren en klaar, het lijkt een beetje op de Google Drive app. Je moet wat rechten geven om Afbeeldingen en zo te syncen.

Hieronder licht ik kort de cli voor Linux toe (maar instructies zijn ook beschikbaar voor Windows en Mac).

• Maak een account aan, confirmeer je mail en stel 2FA in. Bewaar je sleutels op een veilige plaats.
• Open een Terminal en voer uit: curl -sL https://filen.io/cli.sh | bash
• Ga naar ~/.filen-cli/bin en run ./filen
• Voer je logingegevens en 2FA-code in en blijf ingelogd
• Gebruik de help voor functionaliteit en test bijvoorbeeld al eens een simpele sync (niet teveel/te grote bestanden). Ik deed bvb. mkdir schaak om een map op de server te maken en vervolgens sync /home/sven/schaak:/schaak om lokale bestanden te syncen naar de map op de server.
• Wil je Rsync, voer dan export-api-key uit (copypasta het resultaat ergens)
• Ben je klaar? logout (credentials worden verwijderd) en exit

Euro-Office en Collabora 2026-04-03T02:24:38+00:00

Ik zit ongetwijfeld in mijn nieuwsbubbel, want ik merk dat er heel wat beweegt op het vlak van Europese oplossingen voor de afhankelijkheid van Amerikaanse BigTech, terwijl niemand in mijn directe omgeving hier iets van opmerkt. Soit, in deze post heb ik het over Euro-Office (niet te verwarren met office.eu) en Collabora Online, beiden alternatieven voor Google Docs en Microsoft 365.

Euro-Office is een initiatief van verschillende Europese bedrijven waaronder Nextcloud en Proton. Het zal de gebruiker toelaten om Microsoft Office-documenten (dus .docx, .pptx en .xlsx) alsook OpenDocument-bestanden (dus .odt, .odp en .ods) online te bewerken.

Euro-Office is een vork van het bestaande OnlyOffice. De layout van OnlyOffice komt sterk overeen met dat van Microsoft Office 365, waardoor de overstap naar dit platform voor het voor het overgrote deel van de niet-nerdy bevolking haalbaar blijft.

Op github van Euro-Office valt de reden voor de vork te lezen. OnlyOffice is namelijk een Russisch bedrijf en onder controle van de Russische regering. Er zou ook weinig transparantie zijn in wie aanpassingen aan de broncode van OnlyOffice mag doen, aldus Euro-office.

OnlyOffice stelt echter dat Euro-Office zich niet houdt aan de extra voorwaarden van hun AGPLv3-licentie. De merknaam en de logo's van OnlyOffice werden bvb. verwijderd in het gevorkte project. Ze bereiden zich voor om juridische stappen te zetten. Mijn persoonlijke inschatting is dat ze wel eens juridisch gelijk kunnen krijgen.

Verder ICT-drama bij TDF (The Document Foundation), de makers van LibreOffice. Collabora (een bedrijf) ontwikkelde een online variant van LibreOffice, hetgeen ook bijdroeg aan het project van LibreOffice. De TDF vond dat echter dat de betrokken programmeurs het bedrijf Collabora boven dat van de open source gemeenschap plaatsten, en zetten alle 30 Collabora ontwikkelaars aan de deur. Ze snijden hiermee serieus in eigen vel, want het betreft de actiefste van de bijdragers. Een clash tussen principes en pragmatisme.

Matrix - Weg met Whatsapp? 2026-04-07T06:46:07+00:00

Matrix is een open communicatieprotocol. Het ondersteunt end-to-end encryptie, zoals Signal.

Waar Signal (en Whatsapp, Discord, Instagram chat, etc.) allemaal langs de server van het bedrijf passeren (~BigTech), is Matrix een federated oplossing. Dit betekent dat iedereen een Matrix-server kan opstarten en je bijgevolg loskomt van BigTech. Matrix-servers kunnen communiceren met elkaar, net zoals iedereen ook een mailserver kan opstarten en kan e-mailen met elkaar. Het gevolg is verhoogde privacy en het vermijden van "vendor lock-in".

Verder voordeel is "interoperabiliteit", het sleutelwoord in elke communicatie over Europese soevereiniteit. Vanuit Matrix bestaan er Bridges naar andere platformen, zoals Signal, XMPP, Google Chat, Skype, Telegram, ... Je kan dus ook vanuit je Matrix-app communiceren met anderen op andere platformen.

Omwille van bovenstaande argumenten schakelde de Franse overheid over op Tchap (hun Matrix-implementatie). De Duitse gezondheidszorg schakelde eveneens over op Matrix om gevoelige patiëntengegevens uit te wisselen, alsook het Duitse leger. De NAVO tenslotte bouwde eveneens hun NI2CE Messenger op het Matrix protocol.

Ik heb Matrix uitgeprobeerd. Net als bij e-mail maak je gewoon een account aan bij bijvoorbeeld matrix.org, mozilla.org, private.coffee, disroot.org, etc.

Je installeert ook een app. Ik koos voor FluffyChat (omdat het licht en ook Fluffy is, en draait op Linux), maar op Android moet je het via F-droid installeren. Element X is de meest gekozen app op Android.

Het gebruik van de app en matrix voelt heel erg aan als chatten via WhatsApp en aanverwanten. Het enige wat Matrix tegenhoudt om de standaard te worden is (1) bekendheid en (2) een voldoende grote groep die hun FOMO overwint en de transfer maakt.

Voorspellend typen op Linux Mint 2026-04-08T03:38:49+00:00

Doelgroep: leerlingen die tijdens de les typen i.p.v. schrijven (dysorthografie) en voor leerlingen met dyslexie.

In Terminal (Ctrl+Alt+T): sudo apt install ibus-typing-booster hunspell-nl

Afmelden en terug aanmelden

Super > Toetsenbord > Indelingen > Toevoegen ... > Overig (Typing Booster)

Probeer uit. Switch tussen gewoon toetsenbordlayout en booster layout via Super+Spatie.